تاریخچه عود

عود (oud، که در ترکی ud یا ut نیز نامیده می‌شود) سازی محبوب در کشورهای خاورمیانه است. در برخی کشورها حتی آن را "پادشاه سازها" می‌نامند. صدایی بسیار اصیل دارد که به این ساز حال و هوایی رازآلود می‌بخشد.

عود چیست؟

عود سازی زهی و بدون پرده است که معمولا 11 سیم در 6 جفت دارد. بی‌پرده بودن، بارزترین ویژگی‌ای است که عود را از لوت (lute) امروزی متمایز می‌کند. عود با مضراب نواخته می‌شد. هم در موسیقی سنتی و هم در قطعات امروزی کاربرد دارد. انواع گوناگون عود از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت است و از نظر اندازه و جنس نیز فرق می‌کند، اما بدنه اصلی همواره از نوعی چوب ساخته می‌شود. همه این گونه‌های مختلف عود را با کیفیت خوب می‌توانید در وب‌سایت Sala Muzik بیابید.

شاید برایتان جالب باشد: چگونه عود را به شکل موثر بیاموزیم؟

عود به کدام منطقه تعلق دارد؟

عود در موسیقی کشورهای خاورمیانه، آسیای مرکزی و شمال آفریقا به کار می‌رود. این ساز به‌ویژه در کشورهایی مانند مصر، سوریه، ارمنستان و ترکیه سازی بنیادی و ضروری است. بسته به منطقه، اندازه، صدا و حتی سیستم کوک عود متفاوت است. در بیشتر این کشورها در موسیقی سنتی نواخته می‌شود، اما در گونه‌های امروزی موسیقی، حتی در پاپ و راک نیز حضور یافته است.

تاریخچه عود چیست؟

عود یکی از کهن‌ترین سازهای تاریخ به شمار می‌رود. تصویر آن بر نقاشی‌های دیواری بین‌النهرین و در آرامگاه‌های مصر باستان متعلق به قرن شانزدهم پیش از میلاد دیده می‌شود. هرچند شکل عود با آنچه در این نقاشی‌ها آمده تفاوت دارد، آن‌ها ساختاری تقریبا همانند بربط ایرانی (barbat) را نشان می‌دهند که نزدیک‌ترین نیای عود دانسته می‌شود. عود در دوره اسلامی شکل امروزی خود را یافت و از آن پس در همه کشورهای خاورمیانه گسترش پیدا کرد. عود که در قرن پانزدهم در دربار عثمانی کانون توجه شد، هنگامی که در قرن نوزدهم مردم آن را در موسیقی کلاسیک ترکی به کار گرفتند، ارزشی جایگزین‌ناپذیر یافت.

عود از راه اسپانیا به اروپا رسید. در قرن سیزدهم صلیبیون آن را با خود به اروپا بردند و به مرور زمان به لوت تبدیل شد. به همین دلیل نام لوت از عود گرفته شده است ("le ut" در فرانسه کهن)، اما ویژگی‌هایی متفاوت با عود، مانند پرده‌ها، به آن افزوده شد.

درباره تاریخ عود و اختراع آن روایتی کتاب مقدسی نیز وجود دارد. بنا بر این روایت، لمک، از نسل ششم قائن، مخترع آن بوده است. افسانه می‌گوید پسر لمک بر اثر بیماری درگذشت. اما لمک پسرش را چنان دوست می‌داشت که نخواست او را به خاک بسپارد و پیکرش را از درختی آویخت. با گذر زمان پیکر پوسید و تنها اسکلتی از آن باقی ماند. لمک از همان درختی که پسرش بر آن آویخته بود عودی تراشید و شکل آن را همانند بازمانده پیکر پسرش ساخت، و تا روز مرگش با یاد پسر عزیزش این ساز را نواخت.

شاید برایتان جالب باشد: 5 نوازنده برتر عود در جهان