شورانگیز چیست؟ چگونه شورانگیز بازی کنیم؟

شورانگیز سازی زهی و بسیار خاص در موسیقی شرق است. اگر به دنبال سازی ویژه و متفاوت هستید تا احساس خود را از راه موسیقی بیان کنید، شورانگیز می‌تواند همان ساز باشد. این ساز از هم‌اکنون توجه نوازندگانی از سراسر جهان را که در پی تجربه‌ای هیجان‌انگیز و کشف‌نشده هستند به خود جلب کرده است. 

شورانگیز چیست؟

شورانگیز (که با املای shurangiz هم نوشته می‌شود) سازی زهی و زخمه‌ای از ایران است و به خانوادهٔ عودها (لوت) تعلق دارد. این ساز نسبتاً تازه ابداع شده و بر پایهٔ سه‌تار و تار به دست حسین علیزاده ساخته شده است؛ نوازنده‌ای بسیار سرشناس که بر سه‌تار و تار تسلط کامل دارد.

کاسهٔ آن از سه‌تار بزرگ‌تر است و به‌جز بخشی پوستی روی صفحهٔ ساز که از تار الهام گرفته شده، تمام آن از چوب ساخته می‌شود. شورانگیز در زبان فارسی واژه‌ای بسیار پرمعناست. به معنای «شور و اشتیاق» است و می‌توان همین شور را بر سیم‌های این ساز زیبا شنید. لطافت و حجم صدای این ساز از ترکیب پوست و چوب به دست می‌آید و همین ویژگی نشانِ شاخص شورانگیز به شمار می‌رود.

شاید برایتان جالب باشد: همه چیز دربارهٔ موسیقی اقوام

ویژگی‌های شورانگیز چیست؟

گسترهٔ صوتی آن میان تار و سه‌تار قرار دارد. صدای شورانگیز از سه‌تار قوی‌تر و از تار نرم‌تر است. این ساز 6 سیم دارد که به‌صورت 3 دستهٔ دوتایی بسته می‌شوند. هرچند در نگاه نخست مهم‌ترین تفاوت شورانگیز با نمونهٔ اولیه‌اش، سه‌تار، در شمار سیم‌ها به نظر می‌رسد، دستهٔ آن نیز بلندتر و باریک‌تر است و همین امکان بستن پرده‌های بیشتری را روی دسته فراهم می‌کند. کاسهٔ آن هم از سه‌تار بزرگ‌تر است. برخلاف سه‌تار، بدنهٔ شورانگیز کاملاً از چوب ساخته می‌شود، اما بخش پوستی کوچکی روی صفحه وجود دارد که به افزایش طنین و شنیده‌شدن بهتر نت‌های بم کمک می‌کند. این پوست به نازکی پوستی که در تار به کار می‌رود نیست و به همین دلیل در برابر تغییرات آب‌وهوا مقاوم‌تر است. 

شورانگیز کوچک‌تری هم وجود دارد. این شورانگیز کوچک 4 سیمی بیش از نمونهٔ 6 سیمی به سه‌تار شباهت دارد. 2 سیم آن کنار هم و در یک دسته بسته می‌شوند و دو سیم دیگر جداگانه قرار می‌گیرند. گسترهٔ صدای شورانگیز کوچک نیز به سه‌تار نزدیک است، در حالی که نمونهٔ بزرگ گسترهٔ بم دارد. شورانگیز 6 سیمی گاهی می‌تواند یک اکتاو پایین‌تر از سه‌تار صدا بدهد.

شورانگیز را چگونه بنوازیم؟

شیوهٔ نواختن شورانگیز بسیار شبیه سه‌تار است. نشستن درست اهمیت بسیاری دارد؛ نوازنده باید در جای راحتی و با کمر صاف بنشیند. معمولاً با دست راست نواخته می‌شود، با مشتی نیمه‌باز که روی صفحهٔ ساز قرار می‌گیرد و زخمه با انگشت اشاره زده می‌شود. برخی نوازندگان از دیگر انگشتان خود نیز بهره می‌گیرند. تسلط کامل بر حرکت روان انگشتان ممکن است زمان زیادی تمرین بطلبد، بنابراین دست راست باید در وضعیتی رها و بدون تنش باشد. انتخاب میان استفاده از ناخنک یا نواختن با انگشت به سلیقهٔ نوازنده بستگی دارد، اما بیشتر نوازندگان شورانگیز ترجیح می‌دهند تنها با انگشتان خود بنوازند.

شورانگیز تجربه‌ای موسیقایی جادویی، رازآلود و تازه پیش رویتان می‌گذارد؛ از کشف این تجربه لذت ببرید!

شاید برایتان جالب باشد: موسیقی و روح