Alles over de klarinet

De klarinet is een belangrijk en veelzijdig blaasinstrument. De speler blaast langs een enkel riet op het mondstuk en bedient kleppen en gaten met de vingers. Het instrument kan helder en uitbundig klinken, maar ook warm, donker en ingetogen.

Voor beginners wordt vaak een B♭-klarinet aanbevolen, omdat dit het meest gangbare model is en er veel lesmateriaal voor bestaat. De klarinet wordt gebruikt in harmonieorkesten, symfonieorkesten, jazzensembles en uiteenlopende volks- en moderne muziekstijlen.

In Turkse en Balkanmuziek wordt ook veel gebruikgemaakt van de G-klarinet , vaak Turkse klarinet genoemd. De stemming, boring en soms het kleppensysteem geven dit instrument een eigen speelgevoel en klankkarakter. 

Een studieklarinet kan een kunststof of ebonieten corpus, een verstelbare metalen rietbinder en vernikkelde kleppen hebben. Professionele modellen worden vaak van grenadillehout gemaakt. Belangrijke onderdelen zijn mondstuk, rietbinder, tonnetje, bovenstuk, onderstuk en beker. 

Lees verder voor alles over de klarinet.

Wat is een klarinet?

De klarinet is een enkelrietinstrument uit de houtblaasfamilie. Johann Christoph Denner en zijn werkplaats worden rond het begin van de achttiende eeuw vaak genoemd bij de ontwikkeling van de chalumeau tot de vroege klarinet. Het nieuwe instrument behield een warm laag register en kreeg daarnaast een krachtig hoger register. De naam hangt samen met het Italiaanse ‘clarino’, een hoge trompetpartij. 

Vroege klarinetten hadden weinig kleppen; in de achttiende en negentiende eeuw werden bereik, intonatie en mechaniek steeds verder verbeterd. Het moderne Böhm-systeem werd in de negentiende eeuw ontwikkeld door Hyacinthe Klosé en Louis-Auguste Buffet, geïnspireerd door ideeën uit het fluitsysteem van Theobald Böhm. 

Veel houten klarinetten worden gemaakt van grenadille, een dichte Afrikaanse houtsoort die geschikt is voor nauwkeurige boring en een stabiele klank. Kunststof of eboniet is beter bestand tegen wisselend weer en daarom praktisch voor beginners, buitenoptredens en scholen. Houten modellen worden vaak gekozen om hun respons en klankkleur.

Er bestaan ook metalen klarinetten, waaronder historische en regionale modellen. Materiaal alleen bepaalt de klank niet: boring, mondstuk, riet en speler zijn minstens zo belangrijk. Metalen instrumenten kunnen door hun dunne wand relatief licht zijn.

Misschien ook interessant: Turkse muziekinstrumenten

Typen klarinetten

De klarinetfamilie omvat instrumenten met verschillende afmetingen, stemmingen en registers: van kleine E♭-klarinet tot bas- en contrabasklarinet. Ze delen hetzelfde basisprincipe, maar verschillen in bereik, klankkleur en rol in een ensemble.

Tot de klarinettypen behoren onder meer de B♭-, A-, C-, E♭- en D-klarinet, de bassetklarinet, bassethoorn, altklarinet, basklarinet, contra-altklarinet en contrabasklarinet.

Sopraanklarinetten kunnen qua uiterlijk sterk op elkaar lijken terwijl buislengte en stemming verschillen. In klassieke en orkestrale muziek zijn de B♭- en A-klarinet het meest gangbaar; in regionale muziek komen ook C- en G-klarinetten veel voor.

Hoe bespeelt u een klarinet?

Plaats het riet correct op het mondstuk, vorm een ontspannen maar luchtdichte embouchure en blaas met een constante luchtstroom. Met vingers en kleppen verandert u de effectieve lengte van de luchtkolom en daarmee de toonhoogte. Begin met een stabiele open toon voordat u vingerzettingen en toonladders toevoegt.

Klankvorming ontwikkelt zich stap voor stap. Rietsterkte, mondstuk, houding, ademsteun en tongaanzet beïnvloeden het resultaat. Leer eerst de onderdelen en laat een docent controleren of riet en mondstuk goed op elkaar zijn afgestemd.

De klarinet gebruikt één riet dat door de luchtstroom tegen het mondstuk trilt. Die trilling brengt de luchtkolom in het instrument in beweging en produceert de toon. Saxofoon gebruikt eveneens een enkel riet; hobo en fagot hebben juist een dubbelriet.

Verwijder na het spelen vocht uit alle delen met een doorhaalwisser, maar trek niet hard langs kwetsbare kleppen of polsters. Haal het riet van het mondstuk, droog het voorzichtig en bewaar het in een geventileerde rietenhouder. Zet een gemonteerd instrument alleen op een stabiele klarinetstandaard en vervoer het altijd in de koffer.

Houten klarinetten zijn gevoelig voor snelle veranderingen in temperatuur en luchtvochtigheid, die scheuren kunnen veroorzaken. Laat het instrument rustig acclimatiseren en vermijd directe hitte of zon. Voor veel beginners is een goed afgestelde kunststof of ebonieten klarinet een praktische, duurzame keuze.

Zoekt u tips om een nieuw instrument te leren bespelen? Bekijk dan de onderstaande gids: 
https://salamuzik.com/blogs/news/learn-a-new-instrument