Alles over de cajón: hoe bespeelt u hem?

Wat is een cajón?

Het Spaanse woord cajón betekent letterlijk “kist” of “lade”. Het instrument ziet er dan ook uit als een houten kist, maar kan een verrassend rijk klankpalet voortbrengen. U bespeelt het met uw handen, handpalmen en vingertoppen terwijl u op de cajón zit. Ook brushes, mallets en drumstokken kunnen worden gebruikt.

Vijf zijden van de kast worden doorgaans gemaakt van houten panelen van ongeveer 12 tot 19 mm dik. De zesde zijde bestaat uit een dunne plaat multiplex en vormt het slagvlak. Dit voorpaneel van de cajón heet de tapa.

Dankzij zijn afmetingen en gewicht is de cajón gemakkelijk mee te nemen. U kunt verschillende delen van de kast aanslaan om elk een eigen klank te produceren. Schrapende bewegingen, tikken met de vingers en gedempte of open slagen zorgen samen voor een grote variatie aan geluiden.

De geschiedenis van de cajón

De cajón neemt sinds de negentiende eeuw een belangrijke plaats in binnen de Afro-Peruaanse muziek en bereikte rond de jaren 1850 een hoogtepunt in populariteit. Het instrument ontstond in Peru als alternatief voor Afrikaanse trommels. Tot slaaf gemaakte mensen in het koloniale Peru bespeelden het, totdat hun meesters dit verboden. De eerste cajóns waren eenvoudige instrumenten, gemaakt van lege fruitkisten en omgekeerde laden. Na de afschaffing van de slavernij vond de cajón een breder publiek, waaronder de criollo-bevolking. Tegenwoordig is het instrument onmisbaar in de traditionele Peruaanse muziek en een geliefd symbool van het nationale culturele erfgoed.

Over de oorsprong van de cajón bestaan twee belangrijke theorieën. Volgens de eerste stamt de trommel rechtstreeks af van verschillende doosvormige instrumenten uit West- en Centraal-Afrika, Angola en de Antillen. Tot slaaf gemaakte mensen bouwden deze instrumenten van Spaanse transportkisten die beschikbaar waren. In havensteden zoals Matanzas op Cuba werden onder meer kisten voor gezouten kabeljauw en kleine laden tot vergelijkbare instrumenten omgevormd.

Een andere theorie stelt dat tot slaaf gemaakte mensen dozen als muziekinstrument gebruikten om de Spaanse koloniale verboden op muziek in overwegend Afrikaanse gemeenschappen te omzeilen. Zo konden zij hun instrumenten als gewone gebruiksvoorwerpen vermommen.

Hoe bespeelt u een cajón?

Meestal zit de speler op de cajón en slaat hij met de handen op het voorpaneel. Sommige percussionisten zitten echter achter het instrument en leunen tijdens het spelen naar voren. Kies vooral een houding die voor u comfortabel aanvoelt.

Het klankgat aan één zijde van de cajón hoort tijdens het spelen achter u te zitten, zodat de klank vrij kan ontsnappen. Een veelgebruikte techniek is het voorpaneel met open handpalmen aan te slaan. De positie van uw handpalmen en vingers bepaalt welke klank u krijgt. U kunt ook op een stoel zitten en de cajón voor u houden; zo bereikt u de verschillende slagvlakken en snaren gemakkelijker zonder over uw benen te hoeven reiken.

Er bestaan veel verschillende speelstijlen voor de cajón. U kunt vrij kiezen welke techniek bij u past, zolang uw speelhouding ontspannen en comfortabel blijft.

Misschien ook interessant: Alles over de mazhar: wat is het verschil met de riq?