GESCHIEDENIS VAN DE QANUN

De qanun is een onmisbaar ensemble-instrument in Turkije en veel landen van het Midden-Oosten. Het is een snaarinstrument met een heldere, aangename klankkleur. De qanun behoort tot een lange familie van plankciters en trapeziumvormige snaarinstrumenten. In het oude Egypte en Mesopotamië bestonden snaarinstrumenten die als verre verwanten of voorlopers kunnen worden beschouwd.

Volgens sommige overleveringen ontwikkelde de geleerde Al-Farabi de qanun, maar de instrumentenfamilie is ouder en ontstond geleidelijk. De qanun is verwant aan andere citers zoals santur; de vergelijking met het westerse klavecimbel gaat vooral over de aanwezigheid van vele snaren, niet over speelmechaniek.

De qanun wordt getokkeld met de vingers of met flexibele plectrums aan ringen om de wijsvingers. Hij ligt horizontaal op de knieën of op een kleine tafel. Afmetingen en aantal snaren verschillen per land, maar de basis blijft een vlak trapeziumvormig corpus van hout.

ALLES OVER DE TURKSE QANUN

De qanun heeft een lange geschiedenis in verhalen, hofmuziek en stedelijke tradities van het Ottomaanse Rijk en de Arabische wereld. Zowel vrouwelijke als mannelijke spelers droegen bij aan repertoire en speelpraktijk.

De Turkse qanun is een horizontaal bespeelde citer met doorgaans ongeveer drieënhalf octaaf bereik. De kenmerkende mandals zijn kleine metalen hefboompjes waarmee de speler tijdens het spelen de effectieve snaarlengte en toonhoogte verandert. Daardoor kunnen makamintervallen en modulaties snel en nauwkeurig worden uitgevoerd. De Turkse qanun combineert een rijke, ontroerende klank met een verfijnde techniek.

In ensembles voor klassieke Turkse muziek is de qanun een belangrijk referentie-instrument voor toonhoogte en makamintonatie. De vele snaren moeten echter zorgvuldig worden gestemd en reageren, net als andere instrumenten, op temperatuur, vocht en transport.

Na perioden van wisselende populariteit vanaf de zeventiende eeuw kreeg het instrument in de late Ottomaanse tijd opnieuw veel aandacht, mede dankzij invloedrijke meesters als Kanuni Hacı Arif Bey en hun composities en uitvoeringen.

BOUW VAN DE TURKSE QANUN

Een Turkse qanun heeft doorgaans 24, 25 of 26 koren met elk twee of meestal drie snaren, vaak ongeveer 72 tot 78 snaren in totaal. De dikte neemt toe naar de lage registers. Gebruik uitsluitend snaardiktes die de bouwer adviseert; universele cijfers passen niet bij ieder instrument. Historisch werden verschillende diktes gemaakt door dierlijke darm te verwerken en te drogen.

Met de ontwikkeling van kunststoffen werden sterke, gelijkmatige synthetische materialen zoals nylon beschikbaar.  Tot in de twintigste eeuw werd darm veel gebruikt. Moderne qanuns hebben meestal nylon- of vergelijkbare synthetische snaren, die duurzamer en stabieler zijn. De qanun groeide bovendien van een traditioneel begeleidingsinstrument uit tot een volwaardig solo-instrument met virtuoos repertoire.

 Onder de snaren ligt een lichte maar nauwkeurig verstevigde houten klankkast; de bouw lijkt eenvoudig, maar kam, huidsegmenten, zangbodem en mandals vragen gespecialiseerd vakmanschap.

Waar koopt u een qanun?

Als u dit prachtige instrument wilt leren spelen, bekijk dan eerst onze winkel. Wij bieden handgemaakte qanuns voor professionele en ambitieuze spelers . Vergelijk modellen op stemming, mandalsysteem, snaarrespons, afmetingen en afwerking. Sala Muzik helpt u graag een instrument met passend vakmanschap te kiezen.