Geschiedenis van de oud

De oud, in het Turks ook ud genoemd, is een geliefd instrument in het Midden-Oosten. In sommige tradities heet hij zelfs “de koning van de instrumenten”. Zijn karakteristieke, warme klank geeft de oud een bijzondere en vaak mystieke uitstraling. 

Wat is een oud? 

De oud is een fretloze luit met doorgaans elf snaren in zes koren, waarvan vijf dubbel en één enkel. De fretloze hals onderscheidt hem van veel Europese luiten en maakt microtonale nuances mogelijk. Het instrument wordt met een risha of plectrum bespeeld en klinkt zowel in traditionele als moderne muziek. Regionale typen verschillen in formaat, stemming, hout en klank. In de collectie van Sala Muzik vindt u verschillende zorgvuldig geselecteerde modellen. 

Misschien vindt u dit ook interessant: Hoe leert u effectief oud spelen?

Uit welke regio komt de oud? 

De oud wordt gebruikt in muziek uit het Midden-Oosten, delen van Centraal-Azië en Noord-Afrika. Hij speelt een belangrijke rol in onder meer Egypte, Syrië, Armenië, Irak en Turkije. Formaat, klank en stemming verschillen per regio. Naast klassieke en traditionele muziek verschijnt de oud tegenwoordig ook in jazz, pop, rock en wereldmuziek. 

Wat is de geschiedenis van de oud?  

De oud behoort tot een zeer oude familie van kort- en langhalsluiten. Afbeeldingen van verwante luitinstrumenten komen voor in het oude Mesopotamië en Egypte, maar zij waren niet identiek aan de moderne oud. De Perzische barbat geldt als een belangrijke historische verwant. In de islamitische periode ontwikkelde de oud zich verder en verspreidde hij zich door het Midden-Oosten. Aan het Ottomaanse hof kreeg het instrument een belangrijke plaats en later werd het een vast onderdeel van de Turkse klassieke muziek.

Via Al-Andalus en andere contacten tussen het Middellandse Zeegebied en Europa beïnvloedde de Arabische al-ʿūd de ontwikkeling van de Europese luit. De naam “luit” is via middeleeuwse Europese vormen afgeleid van al-ʿūd. Europese bouwers voegden in de loop der tijd eigen kenmerken toe, waaronder fretten en andere snaarconfiguraties. 

Over de uitvinding van de oud bestaan ook legenden. Een bekende middeleeuwse overlevering schrijft het instrument toe aan Lamech, een afstammeling van Kaïn. Het verhaal vertelt dat hij na de dood van zijn zoon een instrument vormde naar diens lichaam. Dit is een symbolische oorsprongslegende en geen historisch bewijs, maar ze toont hoe oud de culturele verbeelding rond het instrument is. 

 Misschien vindt u dit ook interessant: De 5 beste oudartiesten ter wereld