De naam ney heeft een lange geschiedenis. Binnen de Soemerische cultuur wordt een verwant blaasinstrument “na” genoemd; het werd van riet vervaardigd. Een speler van de ney heet in het Arabisch een “nayi” en in het Perzisch en Turks een “neyzen”.

Belangrijke aandachtspunten bij de ney

De ney is een technisch veelzijdig, fretloos blaasinstrument met veel expressieve mogelijkheden. Een van de eerste traditionele uitspraken die een leerling hoort, luidt: “Een ney wordt niet gespeeld, maar geblazen.” Een gezonde, stabiele toon voortbrengen is voor een beginner de eerste grote uitdaging. Nadat u hebt bepaald of u rechts of links wilt aanblazen, moet u als beginnende neyspeler door rustig proberen de lipstand en blaashoek vinden die bij uw lippen en gebit passen. Oefen deze positie totdat u een gelijkmatige klank krijgt. Richt u eerst op de neva-toon, die doorgaans het eenvoudigst uit de ney te halen is.  

Ga recht op een stoel zitten en houd uw bovenlichaam ontspannen, eventueel heel licht vanuit de taille omhoog gericht. Vorm in het midden van uw lippen een kleine, ronde opening en stuur de lucht precies langs de rand van de başpare. Dikke lippen zijn niet noodzakelijk; belangrijker zijn een ontspannen embouchure, een gerichte luchtstroom en een hoek die bij uw mondvorm past. 

De invloed van tijd op de ney

De klank van een ney kan zich na verloop van tijd verdiepen. Bij regelmatig gebruik wordt de binnenzijde van het riet langzaam donkerder. Dit is een geleidelijk proces dat vaak begint als een klein verkleurd plekje, gemiddeld na ongeveer zes maanden spelen. Terwijl de binnenzijde verder verkleurt, kan de klank van het instrument een rijker en karaktervoller karakter krijgen.

Hoe lang duurt het om ney te leren spelen?

De ontwikkeling tot een volledig gevormde instrumentalist duurt doorgaans minstens vijf tot zes jaar, afhankelijk van aanleg, begeleiding en inzet. Een leerling die de technische basis nog niet beheerst, kan moeilijk verdergaan naar klankkleur, muzikaliteit, nuances en de kenmerkende neyhouding. Net als bij het leren van een taal is regelmatig oefenen essentieel. In de eerste jaren kunnen eenvoudige stukken als etudes worden gebruikt. Omdat de ney fretloos en technisch veeleisend is, doet een beginner er goed aan onder begeleiding van een docent te werken.

In deze video leggen we uit hoe u geluid uit een ney krijgt

Welke video wilt u hierna zien?