Hoe stemt u een Arabische oud?
Over de Arabische oud
De oud is een eeuwenoud en geliefd instrument in de Arabische muziek. De naam wordt vaak verbonden met het Arabische woord al-ʿūd, ‘het hout’ . De ontwikkeling en verspreiding van de oud verliepen door eeuwenlange culturele uitwisseling tussen Mesopotamië, Perzië, de Arabische wereld, Anatolië en het Middellandse Zeegebied. In de negentiende en twintigste eeuw groeiden steden als Caïro, Damascus en Bagdad uit tot belangrijke centra voor oudspel en instrumentbouw. Ook de Ottomaanse Turken droegen bij aan de uitwisseling tussen Anatolië en de Arabische regio’s. Ouds die in Istanbul werden gebouwd, werden naar Syrië, Irak, Egypte en andere landen uitgevoerd. Arabische en Turkse musici ontwikkelden ieder eigen bouw-, stem- en speeltradities.
Damascus kreeg grote bekendheid door de familie Nahat. Abdo Nahat en andere leden van deze uit Mardin afkomstige Armeense bouwersfamilie maakten ouds die nog altijd als belangrijke voorbeelden van de Syrische traditie worden beschouwd.
Hoe stemt u een Arabische oud?
Een zuivere stemming is de basis van goed oudspel. Controleer vóór iedere oefening of ieder optreden alle snaarkoren. Stem de twee snaren van elk dubbel koor exact gelijk en controleer na afloop alles opnieuw, omdat veranderende snaarspanning de overige koren kan beïnvloeden.
Bij een Arabische oud werkt u doorgaans zorgvuldig van de lage naar de hoge koren, al mag u ook een andere vaste volgorde gebruiken.
Tijdens het stemmen
1) Laat de eerste volledige stemming bij voorkeur controleren door een docent, ervaren speler of instrumentmaker.
2) Leer eerst de twee snaren van één koor exact unisono te stemmen.
3) Bepaal vóór het draaien of de snaar te laag of te hoog klinkt. Draai de pen alleen in de richting die nodig is en werk in zeer kleine stappen.
4) Sla de snaar zacht en herhaaldelijk aan terwijl u draait; volg op de tuner hoe de toonhoogte verandert.
5) Losser draaien verlaagt de toon en is meestal minder riskant. Wees bij opspannen extra voorzichtig en overschrijd nooit de spanning waarvoor de snarenset is bedoeld. Een snaar hoeft niet te breken om stemmen te leren; langzaam en gecontroleerd werken voorkomt schade.
6) Moet de toon omhoog, maak de snaar dan eventueel eerst een fractie los en breng haar vervolgens rustig op toon.
7) Duw een stempen niet met buitensporige kracht in de gaten van de stemkast.
8) Een te vast aangedrukte pen kan blokkeren. Trek of wrik niet hard; laat een slecht passende pen door een instrumentmaker afstellen.
9) Maak houten stempen of pengaten niet nat. Vocht laat hout zwellen en kan stemming, passing en instrument beschadigen.
Bouw van Arabische ouds
Bij Arabische ouds worden vaak twee brugconstructies onderscheiden:
1. ouds met een vaste, op het bovenblad gelijmde brug;
2. ouds met een zwevende brug, een ontwerp dat sterk wordt geassocieerd met de Iraakse bouwer Mohammed Fadel.
Beide systemen worden tegenwoordig door verschillende bouwers toegepast en kunnen uitstekende instrumenten opleveren.
Arabische ouds verschillen vaak van Turkse ouds in mensuur, snaarspanning en gebruikelijke stemming. Veel Arabische stemmingen liggen lager, maar de juiste keuze hangt af van het instrument en de snarenset.
Iedere oud reageert anders. Gebruik daarom alleen een stemming die geschikt is voor de mensuur, constructie en aanbevolen snaarspanning van uw instrument.
Een veelgebruikte zeskorige Arabische stemming is, van laag naar hoog, C–F–A–d–g–c. Er bestaan ook regionale en persoonlijke varianten; volg bij twijfel de aanwijzingen van uw docent, bouwer of snarenset.
In deze video leggen we uit hoe u een Arabische oud stemt.
Laat een reactie achter