Belangrijkste Perzische snaarinstrumenten

Ieder land en iedere gemeenschap heeft eigen kunstvormen en waarden. Muzikale smaak, taal en geschiedenis dragen bij aan die verschillen. Perzische muziek is door generaties van musici, bouwers en luisteraars overgeleverd en blijft zich ontwikkelen.

Perzische muziek is nauw verbonden met de geschiedenis van Iran, maar ‘Iraans’ omvat meer regionale en taalkundige tradities dan alleen Perzisch. In de twintigste eeuw veranderden muziekonderwijs, opname, concertpraktijk en sociale omstandigheden het gebruik van instrumenten. Er bestaan veel typen Perzische snaarinstrumenten. Hieronder vindt u de belangrijkste families en hun kenmerken.

Over Perzische snaarinstrumenten

De snaarinstrumenten van Iran weerspiegelen grote regionale en culturele diversiteit. Bouw, stemming, repertoire en klank verschillen tussen Perzische klassieke muziek en onder meer Koerdische, Azerbeidzjaanse, Turkmeense en andere lokale tradities.

Lokale materialen, leefwijze, ceremonies en contacten met naburige regio's droegen bij aan deze variatie. Het toonbereik verschilt per instrument en model; een vast bereik van tweeënhalf octaaf geldt niet voor de hele familie. Ook snelheid en expressieve mogelijkheden hangen af van techniek en repertoire.

Welke Perzische snaarinstrumenten zijn er?

Belangrijke Perzische en Iraanse snaarinstrumenten zijn:

Tanbur

De Perzisch-Koerdische tanbur is een langhalsluit met een peervormig corpus van vaak moerbeihout. Veel modellen hebben drie snaren en aangebonden, verplaatsbare fretten. Bouw en stemming verschillen per regionale school.

Setar

De setar is een kleine langhalsluit met vier metalen snaren en meestal ongeveer 25 tot 28 aangebonden fretten. Corpus en bovenblad worden vaak van moerbeihout gemaakt. Het gevoelige instrument wordt voornamelijk met de nagel van de rechterwijsvinger getokkeld.

Santur

De Perzische santur is een trapeziumvormig hakkebord. Een gangbaar model heeft 72 snaren in koren van vier, die met lichte houten mezrabs worden aangeslagen. Kammen verdelen de snaren in verschillende toonregisters.

Kamancheh

De Iraanse kamancheh is een strijkinstrument met pin en meestal vier metalen snaren. Het ronde houten corpus is vaak met een huidmembraan bedekt. Tijdens het strijken draait de speler het instrument subtiel om contactpunt en toon te sturen.

Tar

De Perzische tar is een getokkelde langhalsluit met een dubbelkomvormig corpus, huidmembraan, zes metalen snaren en verplaatsbare fretten. Hij staat centraal in de Perzische klassieke muziek; verwante tartypen komen ook in de Kaukasus voor.

Dotar

De dotar is een langhalsluit die in verschillende Iraanse en Centraal-Aziatische tradities voorkomt. De naam betekent ‘twee snaren’, hoewel moderne regionale modellen soms meer snaren hebben. Bouw, stemming en repertoire verschillen sterk.

Gemeenschappelijke kenmerken van Perzische snaarinstrumenten

Alle chordofonen maken geluid met trillende snaren, maar verder zijn de verschillen groot. Tar, setar, tanbur en dotar worden getokkeld; santur wordt met hamertjes aangeslagen en kamancheh met een strijkstok bespeeld. Houtsoort, corpusvorm, snaarmateriaal, fretten, kam, stemming en speeltechniek bepalen samen de klank. Bij de kamancheh gebruikt de strijkstok paardenhaar of synthetisch haar; die eigenschap geldt niet voor alle Perzische snaarinstrumenten.

Sala Muzik helpt u graag meer te ontdekken over instrumenten uit Iran en het Midden-Oosten. Bekijk onze producten en neem contact op voor advies.