Wat is een tanbur en hoe bespeelt u hem?

De tanbur (ook geschreven als tambur) is een van de belangrijkste instrumenten binnen de Turkse makammuziek. Het is een snaarinstrument dat, afhankelijk van het type, met een plectrum of een strijkstok wordt bespeeld. Een tanburspeler heet een “tanburî”. De tanbur behoort tot de vier kerninstrumenten van het traditionele ensemble in de Turkse klassieke muziek. Door de muziekgeschiedenis heen bestond hij in uiteenlopende vormen en maten. In het Ottomaanse Rijk kreeg het instrument in de zeventiende eeuw grotendeels zijn huidige vorm en nam zijn populariteit sterk toe. Vooral musici in Istanbul gebruikten het tanburinstrument steeds vaker, waardoor het geleidelijk een belangrijk onderdeel van de Turkse muziek en cultuur werd.

Over de oorsprong van de tanbur bestaan verschillende theorieën. Omdat het instrument veel overeenkomsten vertoont met instrumenten uit Anatolië en Azië die door Turkse volkeren werden bespeeld, wordt soms aangenomen dat het van de kopuz afstamt. Volgens een andere theorie houdt het verband met het Sumerische instrument “pantur”. Door gebrek aan sluitend historisch bewijs kunnen deze verklaringen niet definitief worden bevestigd of verworpen.

Nu we de mogelijke oorsprong van de tanbur — ook vaak tambur genoemd — hebben besproken, kijken we nader naar het instrument zelf.

Wat is een tanbur?

Zoals hierboven uitgelegd is de tanbur (of tambur) een van de oudste Turkse instrumenten en speelt hij een belangrijke rol in de Turkse muziek, vooral in het klassieke repertoire. De naam “tanbur” zou afkomstig zijn van het Arabische woord “tunbur”, al blijft de vroege geschiedenis van het instrument onzeker. Tijdens zijn verspreiding door Azië kende de tanbur uiteenlopende vormen en maten en ontstonden verwante instrumenten, zoals de tambura en dombra. In het Ottomaanse Rijk ontwikkelde hij zich in de zeventiende eeuw tot de vorm die we nu kennen. Naarmate meer mensen belangstelling kregen voor het instrument en tanburî werden — de benaming voor musici die de tambur bespelen — groeide hij uit tot een van de herkenbaarste instrumenten van Turkije.

Misschien vindt u dit ook interessant: Professionele Turkse tanbur HST-142

Soorten tanbur

Er zijn twee belangrijke soorten tanbur:

• Yaylı tanbur
• Getokkelde tanbur (telli tanbur)

Misschien vindt u dit ook interessant: Professionele Perzische tanbur van Sokhtedal SOT-403

Hoe bespeelt u de tanbur?

Het bespelen van een getokkelde tanbur vertoont overeenkomsten met baglama of saz. Ervaring met de saz kan het leerproces daarom vergemakkelijken. De eerste stap is een comfortabele en stabiele houding. Er zijn verschillende manieren om de tanbur vast te houden; bij de klassieke getokkelde tanbur rust de ronde klankkast doorgaans tegen het lichaam, terwijl de lange hals wordt ondersteund zonder spanning. De snaren worden met de linkerhand verkort en met een plectrum aangeslagen. De yaylı tanbur wordt daarentegen rechtop gehouden en met een strijkstok bespeeld. Druk de snaren niet onnodig hard in, omdat dit techniek en klank belemmert. Voor een juiste houding, vingerzetting en aanslag raden we lessen van een ervaren tanbur docent aan.

Misschien vindt u dit ook interessant: https://salamuzik.com/blogs/news/all-about-yayli-tanbur