9 znanych instrumentów tureckich i perskich najlepszych dla gitarzysty

Legenda głosi, że muzyka ma własny język, który łączy różne kraje. Ale czy wiesz, że instrumenty muzyczne — takie jak gitara — potrafią połączyć jedną kulturę z drugą?

Na długo przed tym, zanim nowoczesna gitara pojawiła się w muzyce zachodniej, w tradycji tureckiej i perskiej istniało wiele instrumentów strunowych, perkusyjnych i dętych, o których mówi się, że wpłynęły na rozwój gitary. Niektórzy twierdzą, że przodkowie gitary trafili do Europy z Mezopotamii i Egiptu. Dlatego właśnie słowo „gitara” wywodzi się od perskiego „chartar”, czyli cztery struny. Inni uważają, że na gitarze (jako tambur) grano w Iranie od czasów starożytnych, ku chwale Boga.

Historia gitary sięga więc bardzo głęboko. Dla dzisiejszych gitarzystów najciekawsze jest to, że mogą sięgnąć po najróżniejsze tureckie i perskie instrumenty. Poniżej znajdziesz kilka popularnych instrumentów etnicznych, na których bez trudu zagrasz albo których łatwo się nauczysz jako gitarzysta. 

1. Oud

Oud, nazywany dziadkiem współczesnej gitary, to instrument idealny dla gitarzystów, którzy chcą poznać muzykę bliskowschodnią albo opanować interwały mikrotonowe i ćwierćtonowe. To lutnia o krótkim gryfie, z 11 lub 13 strunami zgrupowanymi w 5 lub 6 chórów. Nauka idzie łatwo, więc jako gitarzysta zagrasz na oudzie jeden czy dwa utwory już po kilku dniach.

Może Ci się też spodobać: czy gitarzysta może grać na oudzie?

2. Saz

Saz, czyli bağlama, to popularny instrument perski należący do rodziny lutni o długim gryfie, szarpanych instrumentów strunowych używanych w muzyce irańskiej, tureckiej muzyce ludowej, osmańskiej muzyce klasycznej, muzyce ormiańskiej, kurdyjskiej, asyryjskiej i azerbejdżańskiej. Gitarzystów łączy z sazem to, że — tak jak na gitarze — możesz na nim grać, jednocześnie śpiewając, na przykład pieśni türkü wykonywane przez grających na sazie. Do rodziny sazu należą różne instrumenty: bozuk saz, çöğür saz, cura, tambura, divan sazı, bas sazı, üçtelli saz, meydan sazı i aşik sazı. 

Więcej informacji znajdziesz w naszej kolekcji sazów

3. Setar 

Ten perski instrument należy do popularnych przedstawicieli rodziny lutni; gra się na nim palcem wskazującym prawej ręki. Dawniej ruchome progi setara (w liczbie od 25 do 28) wykonywano z jedwabiu. Później zaczęto robić je ze zwierzęcych jelit. Poza tym u swoich początków setar był blisko spokrewniony z tanburem, na którym — jak wspomnieliśmy wyżej — grano w Iranie niczym na gitarze. Może właśnie dlatego uchodzi za instrument idealny do nauki dla gitarzysty. 

4. Kabak kemane

To popularny turecki instrument, którego postać różni się w zależności od regionu. Występuje też pod innymi nazwami, na przykład Iklig, KemanÁa, Hegit, Rubaba, Rabab i tak dalej. Korpus wykonuje się z tykwy, choć częstsze są egzemplarze drewniane. Instrument wydobywa wszystkie dźwięki chromatyczne, więc dobrze sprawdza się u gitarzystów. Używa się go też w długich frazach oraz w staccato, legato i pizzicato.  

5. Kaval

Znanym tureckim instrumentem z rodziny dętych jest kaval, zwany też guval. Szeroko wykorzystuje się go w zespołach muzyki ludowej i brzmi znakomicie w połączeniu z gitarą — zwłaszcza gdy prowadzi sekcję rytmiczną utworu.

6. Dohol 

Dohol to cylindryczny bęben z dwiema membranami ze skóry, zupełnie jak dohol, bardzo popularny w tradycyjnej muzyce indyjskiej, pakistańskiej i egipskiej. Można grać na nim gołymi dłońmi albo pałką. W Kurdystanie dohol to popularny instrument perkusyjny, na którym gra się razem z zurną (instrumentem dętym). To zestawienie z instrumentem dętym czyni z niego instrument idealny dla gitarzystów, którzy lubią technikę gitary rytmicznej albo chcą jej kiedyś spróbować.

  

7. Ney 

Ney to najstarszy perski instrument; ma pięć lub sześć otworów palcowych i jeden otwór kciukowy. Dla gitarzysty grającego na instrumencie akustycznym ney to instrument, którego koniecznie trzeba spróbować — także dlatego, że jego pusty walec wytwarza dźwięk akustyczny. Aby chronić drewno przed uszkodzeniem, na górze umieszcza się ustnik z rogu, mosiądzu albo tworzywa. Daje on ostrzejszą krawędź do zadęcia. W zależności od układu palców wysokość dźwięku neya bywa różna i może sięgnąć ponad trzech oktaw.  

Więcej informacji znajdziesz w naszej kolekcji neyów

8. Daf 

To duży bęben obręczowy, popularny na subkontynencie indyjskim, w Wielkim Iranie, Azji Środkowej, świecie arabskim i w Kurdystanie. Obręcz wykonuje się z twardego drewna, a membranę zwykle ze skóry konia, ryby, kozy albo krowy. Na wielu koncertach dafowi towarzyszą grający na oudzie, tanburze, sazie, skrzypcach i wielu innych instrumentach bliskowschodnich. To kolejny przykład techniki gitary rytmicznej, w której gitarzysta wspiera linie melodyczne i solówki grane na dafie oraz innych instrumentach perkusyjnych.

Może Ci się też spodobać: wszystko o perskim dafie

9. Kanun

Kanun to popularny instrument strunowy, na którym można grać solo albo w zespole. Daje niepowtarzalne, melodramatyczne brzmienie i bywa uznawany za odmianę cytry z cienką, trapezową płytą wierzchnią. Gitarzystom nauka przychodzi bardzo łatwo, bo nie ma tu niewygodnych układów dłoni, przyciskania strun do progów, pick-offów ani hammer-onów, nie potrzeba też diagramów akordów. 

Wypróbuj więc te instrumenty, jeśli grasz na gitarze. Świetnie się przy tym pobawisz, odkrywając, co łączy gitarę z tymi tureckimi i perskimi instrumentami.