Wszystko o tureckim sazie - bağlamie

Saz, wywodzący się z kopuzu, jednego z najstarszych instrumentów Turków, do dziś wykorzystywany jest w wielu gatunkach muzycznych, przede wszystkim w tureckiej muzyce ludowej. Dziś bağlama jest używana w całym kraju, zwłaszcza w Anatolii, jako dobro kultury i jako instrument, który wyraża najbardziej przejmujące melodie. Saz to instrument strunowy, który występuje w wielu odmianach.

Jakie cechy ma turecki saz?

Choć w kontekście hasła turecki saz, myśli się zwykle o jednym instrumencie, w rzeczywistości ma on wiele różnych odmian. Każda odmiana sazu ma własne cechy. Największy saz w rodzinie bağlamy ma łącznie 12 strun. Z tego powodu bywa nazywany instrumentem 12-strunowym. Gra się na nim głównie podczas potyczek lub uczt na placach. Gra na tych sazach, zwykle strojonych na dźwięk la, wymaga też dużych umiejętności.

Inną odmianą bağlamy jest saz divan. Główną jego cechą jest to, że można go stroić nawet w wysokich rejestrach. W porównaniu z sazem grywanym na placach może dawać o około 4 dźwięki więcej. Sazy divan mają zwykle od 7 do 9 strun. Turecki saz, zwany bağlamą i nadający nazwę całej rodzinie, ma od 17 do 24 progów. Bağlama, która występuje w dwóch odmianach, z krótkim i z długim gryfem, może być grana solo w wielu gatunkach muzyki. Pozwala też sięgnąć wyższych rejestrów niż instrument divan.

Może Ci się też spodobać: Jak nastroić saz-bağlamę z długim gryfem

Jakie drewno jest najlepsze na turecki saz?

Pudło rezonansowe tureckiego sazu powstaje z różnych gatunków drewna. Dba się o to, aby drewno używane do produkcji bağlamy było lite i z czasem nie zmieniało kształtu ani się nie psuło. Aby otrzymać dobrą bağlamę, bardzo ważne jest użycie drewna wysokiej jakości. Drewno przeznaczone do produkcji sazu musi być suche. Naturalne suszenie, czyli pozostawienie drewna, aby wyschło samo, sprawia, że powstająca bağlama jest wyższej jakości i dłużej służy. Poza tym drewno do produkcji sazu można też wysuszyć w krótkim czasie metodą wypalania. W produkcji tureckiego sazu każda część powstaje z innego drewna. Na pudło rezonansowe bağlamy najlepiej nadają się morwa i mahoń. Na płytę wierzchnią stosuje się mahoń i świerk, a na gryf bardzo dobrze sprawdzają się mahoń, buk i orzech włoski. Drzew takich jak topola nie stosuje się w produkcji bağlamy, ponieważ nie są wystarczająco trwałe.

Jak grać na tureckim sazie bağlamie?

Gra na sazie bağlamie to doświadczenie, które trudno wyrazić słowami. Kto chce nauczyć się grać na bağlamie, powinien najpierw być pewny swojej chęci. Następnie należy zdobyć bağlamę z krótkim lub długim gryfem, dopasowaną do siebie. Taką bağlamę saz trzeba wystroić. Bez ustawień strojenia nie da się uzyskać z bağlamy dobrego dźwięku. Dźwięki są najważniejszą kwestią w bağlamie, podobnie jak w wielu innych instrumentach. Aby dobrze grać, trzeba dużo ćwiczyć. Kto ma taką możliwość, może zapisać się na kurs indywidualny. Dla tych, którzy jej nie mają, w sieci dostępnych jest wiele kursów gry na tureckim sazie bağlamie. Mogą rozwijać się, śledząc te kursy.

Może Ci się też spodobać: Wskazówki, jak kupić elektryczny saz

Najbardziej znani tureccy artyści grający na sazie

Anatolia, gdzie kultura tureckiej bağlamy osiągnęła szczyt i trwa do dziś, wychowała w tej dziedzinie wielkich mistrzów. Oto niektórzy z nich:

• Aşık Veysel Şatıroğlu: Veysel Şatıroğlu, urodzony w Sivas, to jeden z największych anatolijskich mistrzów bağlamy. Veysel, który we wczesnym dzieciństwie stracił wzrok wskutek ospy wietrznej, zaczął śpiewać pieśni ludowe przy małym instrumencie kupionym przez ojca. Wykonując słowa dawnych aşıków, w miarę dojrzewania śpiewał także własne pieśni. Najsłynniejszy utwór, jaki wykonał Aşık Veysel, którego słowa nie są słowami filozofa, to „Kara Toprak”.
• Neşet Ertaş: Neşet Ertaş, niedawno zmarły i uważany za ostatniego abdala, urodził się w Kırşehir. Neşet Ertaş, który był również wielkim mistrzem sazu, nauczył się grać na sazie w pierwszych latach szkoły, a potem razem z ojcem śpiewał i grał na sazie na weselach i uroczystościach. Neşet Ertaş, znany pod przydomkiem stepu, wykonał w ciągu swojego życia dziesiątki pieśni.

• "Muhlis Akarsu: Akarsu, urodzony w dystrykcie Kangal w Sivas, to jeden z najcenniejszych mistrzów instrumentu wywodzących się z tradycji Alevi-Bektashi. Poza wykonaniami słów ojców takich jak Yunus Emre, Pir Sultan Abdal czy Hacı Bektaş-ı Veli, należy do niego również wiele tureckich pieśni ludowych. Wniósł je do tureckiej kultury.

Może Ci się też spodobać: https://salamuzik.com/blogs/news/difference-between-short-neck-and-long-neck-baglama-saz