Wszystko, co musisz wiedzieć o buzuqu

 Nazwa instrumentu może pochodzić od tureckiego bozuk (zepsuty lub nieuporządkowany) i odsyła do Bozuk düzen bağlama, jednego ze strojów tureckiej bağlamy. Inny pomysł na pochodzenie nazwy mówi, że wywodzi się ona z perskiego wyrażenia tanbur e bozorg, które znaczy „wielka lutnia tanbur”.

W tym artykule przyjrzymy się temu, czym jest buzuq, jakie są różnice między buzuqiem arabskim a kurdyjskim i jak się na nim gra.

Czym jest buzuq?

Buzuq, na którym gra się zwykle solo, nie należy do standardowej orkiestry arabskiej. Kojarzy się z wędrownymi muzykami cygańskimi i można go spotkać zarówno w otoczeniu ludowym, jak i miejskim w całym Lewancie i Syrii.

Buzuq to lutnia o długim gryfie, z progami i dwoma chórami metalowych strun — podwójnym (C4) i potrójnym (G3) — na których gra się cienkim kawałkiem rogu lub plastikową kostką. Metalowe struny dają jasną barwę, a rozmieszczenie progów (24 przestawne progi) pozwala na szerokie możliwości mikrotonalne.

Buzuq przypomina turecki saz, a w postaci ludowej ma pudło rezonansowe wykonane z jednego kawałka drewna. W nowoczesnej, zurbanizowanej postaci pudło składa się z osobnych klepek i ma kołki mechaniczne zamiast drewnianych.

 Może Cię zainteresować: Top 5 kanunistów na świecie

Czym różni się buzuq arabski od kurdyjskiego?

Buzuq arabski to instrument strunowy podobny do ouda, o mniejszym pudle rezonansowym i dłuższym gryfie z progami. Kształtem przypomina greckie bouzouki i turecki saz. Buzuq to solowy instrument ludowy, który powstał we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego (Palestyna, Jordania, Liban i Syria). Zalicza się go jednak do pozostałych instrumentów tradycyjnych, ponieważ w połowie XX wieku zyskał popularność w głównym nurcie arabskiej muzyki pop. Od tego czasu pojawia się na wielu nagraniach i podczas występów na żywo jako część zespołu arabskiego.

Buzuq kurdyjski, znany też jako buzuk, bizik lub biziq, to lutnia z progami i długim gryfem. Przyjmuje się, że ma osmańskie pochodzenie, ale ze względu na obecność barw śródziemnomorskich i anatolijskich może być też spokrewniony z greckim bouzouki i tureckim sazem. Ma pudło rezonansowe porównywalne z pudłem ouda. Gryf kurdyjskiego buzuqu ma 24 przestawne progi i pozwala wydobywać interwały mikrotonowe. Kurdyjski buzuq wykorzystywali najpierw Kurdowie i Turkmeni, ale dziś sięgają po niego także Arabowie, akompaniując pieśniom i grając arabskie taqsim. Nasze kurdyjskie buzuqi są ręcznie robione przez mistrzów i sprzedawane w naszym sklepie. Ich pudła rezonansowe są z orzecha włoskiego, płyty wierzchnie ze świerku, gryfy z klonu, a podstrunnice z hebanu.

Jak grać na buzuqu?

Na dawnym buzuqu, który miał dwa chóry metalowych strun — podwójny (C4) i potrójny (G3) — grano małym kawałkiem rogu lub plastikową kostką. Dziś buzuqi buduje się z trzema chórami strun, aby poszerzyć ich skalę. Metalowe struny wraz z metalowymi kołkami stroikowymi (identycznymi jak w gitarze) dają jasne brzmienie, a rozmieszczenie progów obejmuje najczęstsze ćwierćtony. W połączeniu z możliwością precyzyjnego dostrojenia wysokości przez lekkie przesuwanie progów pozwala to buzuqowi z wystarczającą dokładnością sięgać po najczęstsze skale maqam.