Wszystko o bağlamie saz

Bağlama saz występuje w rodzinie o różnych rozmiarach. Od największego do najmniejszego są to: meydan sazı, divan sazı, çöğür (bağlama), bozuk, cura i ikitelli.

• Meydan sazı: instrument 12-strunowy, nazywany też instrumentem 12-strunowym. Struny dające dźwięk basowy, grubsze od strun bam, nazywa się bambam. To najlepszy instrument basowy w rodzinie bağlamy saz. Ze względu na długość podstrunnicy i rozmiar instrumentu dziś używa się go rzadziej.
• Divan sazı: divan sazı, czyli mniejsza wersja meydan sazı, ma 9 strun zgrupowanych po trzy. Brzmi basowo i pełno. Choć oba instrumenty zalicza się do osobnych grup, część muzykologów uznaje meydan sazı i divan sazı za ten sam instrument.
• Çöğür (bağlama): to najczęściej używany instrument z rodziny bağlamy saz. Zwykle ma w sumie 7 strun: w chórze dolnym oraz po 2 w chórze środkowym i górnym — razem 7 strun. Liczba progów bywa różna, od 17 do 22. Ze względu na częste użycie saz nazywa się dziś także bağlamą z krótkim gryfem. Takie nazwy spotyka się nawet w wielu opracowaniach muzycznych.
• Bozuk: liczba strun i progów w tym instrumencie, używanym w regionie Morza Egejskiego i Śródziemnego, jest taka sama jak w sazie. Instrument ten niczym nie różni się od greckiego instrumentu ludowego buzuki, a dziś używa się go bardzo rzadko.
• Cura: to najmniejszy instrument z rodziny bağlamy, o najcieńszym brzmieniu. Instrumentem o jeden rozmiar większym od cury, dającym dźwięk o oktawę niższy, jest tambura. Najgłębiej brzmi  w rodzinie bağlamy „divan sazı”, którego dźwięk jest o oktawę niższy niż w tamburze. Dostępne są z 4 strunami.
• Ikitelli: ikitelli, jeden z najstarszych instrumentów Anatolii, jest nieco większy od cury. Jak sama nazwa wskazuje, to instrument 2-strunowy. Należy do naszych instrumentów rzadko dziś używanych i niemal zapomnianych.
• Kopuz uchodzi za przodka bağlamy. Oba instrumenty są do siebie bardzo podobne — i pod względem gry, i kształtu. Szacuje się, że słowa „bağlama” użyto po raz pierwszy w 18. wieku.

• Bağlama düzeni
• Müstezat düzeni
• Misket düzeni
• Bozuk düzen

Dziś najczęściej stosowane układy to bağlama düzeni i  bozuk düzen.

W bozuk düzen najniższe struny stroi się na dźwięk „re”, struny środkowe na „sol”, a struny górne na „do”.

W bağlama düzeni najniższe struny stroi się na „re”, środkowe na „sol”, a górne na „la”. Bağlama z długim gryfem ma 23 progi. Na jednej strunie mieści się 25 dźwięków. W niektórych regionach liczba ta bywa większa. Pudło rezonansowe (tekne) bağlamy z długim gryfem ma zwykle 42 cm, a długość gryfu wynosi 55 cm. Bağlama z krótkim gryfem ma 19 progów i 21 dźwięków na jednej strunie. Liczba progów nie zmienia się w stosunku do bağlamy z długim gryfem.

Jeśli chcesz korzystać z naszej bağlamy przez wiele lat, a nawet zostawić ją w spadku kolejnym pokoleniom, powinieneś regularnie o nią dbać. Pielęgnacja wydłuży życie bağlamy i sprawi, że będzie brzmiała zdrowiej.

Bardzo ważne jest, żeby trzymać bağlamę z dala od wilgoci i ciepła. Nie zostawiaj jednak instrumentu w bardzo gorących ani bardzo zimnych miejscach, bo stosunek ciepła do zimna przy ścianie może wpłynąć na klejenie. Nie zostawiaj jej też w wilgotnych pomieszczeniach — w wilgoci traci strukturę klejenia. Dlatego po grze na bağlamie najważniejsze jest, żeby przetrzeć struny suchą ściereczką i schować instrument z powrotem do pokrowca. Dzięki temu struny bağlamy posłużą dłużej, a życie samej bağlamy się wydłuży. Przecieranie bağlamy mokrą ściereczką albo czymś z zawartością alkoholu jest niewskazane.

Przy przechowywaniu bağlamy nie należy opierać jej o ścianę; jeśli nie masz statywu, podłóż papier albo drewno. Do noszenia warto używać pokrowca, który dostaniesz przy zakupie bağlamy. Kiedy jednak z instrumentu nie korzystasz, nie trzymaj go w pokrowcu. Niezależnie od tego, czy pokrowiec jest dobrej, czy słabej jakości, wilgotność i temperatura w pomieszczeniu mogą uszkodzić drewno sazu. Poza tym bardzo zaleca się poluzowanie strun, jeśli przez jakiś czas nie grasz na bağlamie.