Lista instrumentów strunowych ze zdjęciami

 

Instrumenty, które wytwarzają dźwięk dzięki drgającym strunom, nazywamy instrumentami strunowymi, czyli inaczej chordofonami. Instrumenty strunowe to instrumenty, które wydają dźwięk dzięki drganiom powstającym wskutek pobudzania strun lub uderzania w nie. Głośność tego dźwięku zależy od rezonansu wytworzonego przez drgające wnętrze pudła rezonansowego, wywołanego przez drgające struny — niezależnie od sposobu pobudzenia.

Może Cię zainteresować: Gotowy na inspirację? Odkrywamy historię sukcesu Sala Muzik

Krótka historia instrumentów strunowych

"Struna” to kluczowa cecha tych instrumentów, co widać już po samej nazwie. Ruch strun wywołany palcami albo dowolnym przyrządem pomocniczym wytwarza drgania i dźwięk. Uporządkowane, harmonijne uderzenia składają się następnie na dźwięki muzyczne. Tak w największym skrócie działają instrumenty strunowe.  O ile ich zasada działania jest łatwa do zrozumienia, o tyle ich historia jest znacznie bogatsza.

Lira z Ur w starożytnej Mezopotamii, datowana na 2500–3000 lat p.n.e., to konkretny dowód i źródło, na którym opieramy historię instrumentów strunowych. Z drugiej strony nie wiadomo dokładnie, kiedy i gdzie powstał pierwszy instrument strunowy. Ponieważ muzyka i instrumenty muzyczne przenikają się między kulturami, a każda kultura wnosi coś do świata muzyki, zrozumiałe jest, że nie możemy przypisać instrumentów strunowych jednemu narodowi ani regionowi. Widzimy jednak, jak zmieniają się i oddziałują na siebie z regionu na region, i to właśnie doprowadziło do dzisiejszych instrumentów strunowych.

Wśród indyjskich instrumentów ludowych spotykamy ravantstron, a we wschodniej Azji rebab — jako instrumenty strunowe będące rozwiniętymi wersjami liry z Ur. Patrząc na zachód, widzimy lirę w Bizancjum, która ewoluowała dalej. Rok 1600 n.e. przypada na epokę baroku, w której powstały „lira da braccios”, przodkinie współczesnych skrzypiec.

Tureckie instrumenty strunowe: Tureckie instrumenty strunowe

Perskie instrumenty strunowe: Perskie instrumenty strunowe 

Jakie cechy mają instrumenty strunowe?

Instrumenty strunowe to najbardziej podstawowe instrumenty w świecie muzyki. Ich struny potrafią wydawać piękne dźwięki, jeśli tylko trafnie się je pobudzi. Te instrumenty strunowe znalazły swoje miejsce w pierwszej grupie orkiestry muzyki zachodniej. Ogólnie rzecz biorąc, struny wykonane z jelit lub metalu drgają, gdy się je szarpie, prowadzi smyczkiem albo pociąga palcami.

 

 

Instrumenty strunowe to rodzina o wielu odmianach. Do budowy każdej z nich używa się innych gatunków drewna, ale — jak zawsze — sięga się po naturę. Naturalne jest więc, że lista instrumentów strunowych zmienia się w zależności od wielu struktur kulturowych. Na przykład podczas gdy skrzypce i ich liczne odmiany są budulcem pewnej kultury, w naszym kraju uderza przede wszystkim mnogość instrumentów. Dlatego instrumenty noszące tę samą nazwę mogą się różnić w zależności od kulturowego podłoża regionu, w którym występują.

Może Ci się też spodobać: Wyjątkowy turecki oud CM-4

Instrumenty strunowe można wykonać w całości ręcznie albo fabrycznie. Instrumenty strunowe wymagają znacznie więcej troski i uwagi, a wyroby fabryczne dają większą powtarzalność. Nie należy jednak zapominać, że ręcznie robiony instrument strunowy ma znacznie wyższą jakość niż fabryczny instrument strunowy.

 

Techniki gry

Instrumenty strunowe, zwykle nazywane chordofonami, to instrumenty, które wytwarzają dźwięk przez wywołanie efektu stick-slip: smyczek przesuwa się po strunie, wprawiając ją w drgania prowadzone ręką. Klasyfikuje się je zwykle według techniki pobudzania strun (a w przypadku instrumentów, do których stosuje się więcej niż jedną, według techniki podstawowej). Trzy najczęstsze techniki to szarpanie, gra smyczkiem i uderzanie. Ważna różnica między grą smyczkiem a szarpaniem polega na tym, że w tym pierwszym przypadku zjawisko jest okresowe, dzięki czemu barwy pozostają w ściśle harmonicznej relacji z dźwiękiem podstawowym.

Istnieją też instrumenty strunowe pobudzane uderzeniami pałek. Smyczek stanowi nieodłączną część instrumentów strunowych. Składa się z pasma włosia końskiego rozpiętego między dwoma końcami lekko wygiętego drzewca z drewna twardego. Smyczek trzyma się w prawej ręce i prowadzi od dołu ku górze. Dolną główkę nazywa się „piętką”, a górną „czubkiem” lub „szczytem”. Długość smyczków wynosi od 70 do 75 cm.

Szarpanie
Szarpanie to sposób gry na takich instrumentach jak vina, bandżo, ukulele, gitara, harfa, oud, mandolina, lutnia i sitar, w którym struny pobudza się palcem, kciukiem albo piórem (dziś plastikową kostką).

Gra smyczkiem
Gra smyczkiem to metoda stosowana w niektórych instrumentach strunowych, takich jak skrzypce, altówka, wiolonczela i kontrabas oraz dawna rodzina viol. Smyczek składa się z drzewca z „pasmem” równolegle ułożonego włosia końskiego rozpiętego między jego końcami.

Uderzanie
Trzecia powszechna metoda wydobywania dźwięku w instrumentach strunowych to uderzanie w strunę. Korzystają z niej fortepian i cymbały. Nawet jeśli fortepian uderza w struny, użycie filcowych młoteczków sprawia, że dźwięk może pozostać miękki i zaokrąglony — inaczej niż ostry atak powstający, gdy w struny uderza bardzo twardy młotek.

 

Jak wygląda lista instrumentów strunowych?

• Harfa
• Bałałajka
• Bandżo
• Banco
• Saz (rodzina)
• Gitara (rodzina)
• 
• Barbitos
• Berimbau
• Buzuki
• 
• Chapman Stick
• Charango
• Cümbüş
• Cheng
• Çifteli
• Dutar
• Epigonion
• Kannel
• Kantele
• Qanun
• 
• Kitara
• Kithara
• Oud
• 
• Kontrabas
• Kopuz
• Kora
• Kamancheh
• Kemancha
• 
• Kemancha klasyczna
• Skrzypce
• Lavta
• Lira
• Mandolina
• Phorminx
• Rebap
• 
• Sitar
• Surbahar
• Shamisen
• Tar
• Tremolo
• Altówka
• Wiolonczela
• Violoncello
• Tanbur
• Yaren
• Ukulele
• Charango

Rodziny instrumentów strunowych

Instrumenty strunowe to grupa o ogromnej różnorodności. Jak wspomniano powyżej, tę listę instrumentów strunowych, która różni się w zależności od wielu kultur i regionów, możemy rozpatrywać w 3 głównych grupach:

Pierwsza to INSTRUMENTY SZARPANE. Ta grupa wydaje dźwięk dzięki pociąganiu i puszczaniu strun przy użyciu takich narzędzi jak pena czy kostka. Aby wywołać drgania, może wystarczyć samo użycie palców, bez żadnych przyrządów pomocniczych. Jako przykłady tego rodzaju z listy instrumentów strunowych można podać gitarę, gitarę elektryczną, oud, mandolinę, harfę, tar czy qanun.

 

 

W tej grupie także istnieje wiele podziałów. Na przykład pod hasłem gitary mieszczą się gitara elektryczna, gitara klasyczna i gitara basowa. Razem tworzą rodzinę gitar. To samo dotyczy bağlamy saz. W naszej kulturze na wielu obszarach spotyka się liczne odmiany bağlamy. Rodzaje takie jak bağlama z krótkim gryfem, bağlama z długim gryfem, odmiany sazu i elektryczna bağlama tworzą rodzinę bağlamy saz.

Kolejny rodzaj z instrumentów strunowych to INSTRUMENTY STRUNOWE SMYCZKOWE. W odróżnieniu od instrumentów szarpanych ten rodzaj wydaje dźwięk za pomocą strun i smyczka. Włosie smyczka trze o struny instrumentu, pociągając je, w wyniku czego powstaje dźwięk. Najczęściej spotykanymi instrumentami strunowymi tego typu są skrzypce oraz skrzypce ludowe.

 

 

Także tutaj występują dalsze podziały. Pod nazwą skrzypiec kryje się wiele rodzajów smyczkowych instrumentów strunowych. Skrzypce są najmniejszym członkiem tej rodziny. Pozostali jej członkowie to altówka, skrzypce i wiolonczela. Grupa utworzona przez te instrumenty strunowe zebrała się razem i nazwano ją rodziną skrzypiec.

Trzeci i ostatni rodzaj instrumentów strunowych to STRUNOWE INSTRUMENTY UDERZANE. W tym rodzaju instrumentów strunowych młoteczek uderza w struny, a w wyniku tego oddziaływania powstają drgania, a więc i dźwięk. Najbardziej znanym przykładem instrumentu z tej grupy jest fortepian.

Może Ci się też spodobać: Czym jest kamancheh?

 

Instrumenty strunowe używane w orkiestrze

Instrumenty strunowe to najczęściej spotykany rodzaj instrumentów w orkiestrze. Są to kolejno skrzypce, altówka, wiolonczela, kontrabas i harfa.

Skrzypce są najmniejszym i najwyżej brzmiącym członkiem rodziny skrzypiec, do której należą także altówka i wiolonczela. Mają cztery struny. Dźwięki strojenia, od najniższego do najwyższego, to: sol, re, la i mi. Ich długość wynosi 60 cm. W orkiestrze wyodrębnia się zwykle trzy partie (solo, I i II). Powierza się im zadania solowe i akompaniujące (przede wszystkim jako instrumentowi solowemu). Mają bardzo bogate możliwości wyrazu i barwę, jakiej nie znajdziemy w żadnym innym instrumencie. W orkiestrze skrzypiec jest więcej niż jakiegokolwiek innego instrumentu.

Altówka to drugi członek rodziny instrumentów strunowych; kształtem przypomina skrzypce, ale jest nieco większa. Jej budowa fizyczna jest bardzo zbliżona do skrzypcowej. W rodzinie skrzypiec ma średni głos i plasuje się między skrzypcami a wiolonczelą. Długość pudła rezonansowego wynosi około 41–45 cm. W orkiestrze powierza się jej prowadzenie środkowych głosów akompaniamentu harmonicznego. Skala altówki leży bowiem dokładnie w środku skali brzmieniowej orkiestry.

Wiolonczela to czterostrunowy instrument tenorowy z rodziny instrumentów strunowych. Choć kształty skrzypiec i wiolonczeli są w dużej mierze podobne, ich rozmiary bardzo się różnią. W orkiestrze gra zwykle od 8 do 12 wiolonczel, prowadząc zarówno harmonię, jak i melodię.

Kontrabas to najniżej brzmiący instrument grupy strunowej, wywodzący się z rodziny skrzypiec. Występuje w dwóch odmianach: 4-strunowej i 5-strunowej. Kontrabas pięciostrunowy bywa często potrzebny przy wykonywaniu dzieł symfonicznych. Kontrabas ma cztery struny wykonane ze specjalnego rodzaju stali.

Harfa to instrument o stałym stroju. Każda struna może wydać trzy różne dźwięki. Harfa, którą trzyma się pionowo i wykorzystuje w orkiestrze, jest jedynym spośród współczesnych instrumentów orkiestrowych, na którym gra się wyłącznie przez szarpanie strun palcami. Harfa ma 47 strun i siedem pedałów. Za pomocą pedałów można zmieniać brzmienie strun. Pedały te można ustawić w trzech różnych położeniach.

Kilka wskazówek, jak wybrać instrument strunowy

Ważne, by wybrać instrument, który się kocha, choć odkrycie go nie zawsze jest  łatwe. Czasem dla muzyka jest to przygoda prowadząca od jednego instrumentu do drugiego, a czasem na wybór wpływa otoczenie. Przyjrzyjmy się kilku naszym radom:

• Krótkie rozeznanie w temacie instrumentów strunowych może podsunąć Ci pomysł. Zwłaszcza jeśli ich posłuchasz, oswoisz się z ich brzmieniem.
• Cechy instrumentów i Twoje umiejętności pomogą Ci łatwiej odróżnić instrumenty i dokonać wyboru.
• Ważnym szczegółem jest też wybór właściwego miejsca, w którym kupisz swój instrument strunowy. Gdy znajdziesz swój sklep z instrumentami, Twoja muzyczna przygoda stanie się wygodniejsza. Sala Muzik to jedno z miejsc, które pomogą Ci zdobyć satysfakcjonujący instrument.