Rodzaje i cechy wspólne bębnów ręcznych

Bębny ręczne to bardzo szczególny rodzaj bębna. Bęben ręczny to każdy bęben, na którym gra się zwykle gołymi dłońmi, a nie pałeczką, pałką czy innym przedmiotem do uderzania. Bębny ręczne należą do instrumentów używanych w wielu częściach świata. W każdej kulturze znajdziesz bęben ręczny, na który zapewne natrafisz. Bębny ręczne mają na ogół swoją historię.

Rozróżnia się bębny trzymane w dłoni, grane jedną ręką, oraz bębny grane obiema rękami, które stoją na podłodze albo wiszą przed ciałem. Najprostszym rodzajem bębna ręcznego jest bęben obręczowy, który zwykle składa się z okrągłej obręczy pokrytej z jednej strony skórą.

Cechy wspólne bębnów ręcznych

Bębny ręczne od stuleci wykorzystuje się w wykonaniach muzycznych w wielu różnych kulturach. Występują w rozmaitych kształtach, rozmiarach i brzmieniach — zależnie od kultury i regionu — i używa się ich w najróżniejszych gatunkach muzycznych.

Najważniejszą cechą wspólną jest to, że — jak każdy wie — można na nich grać samymi dłońmi, bez potrzeby sięgania po jakiekolwiek przedmioty. Kolejną ważną cechą bębnów ręcznych jest ich mistyczne brzmienie. Z drugiej strony bębny ręczne z reguły reprezentują tradycję krajów, w których występują. Szczególnie wyjątkowe miejsce zajmują w regionach takich jak Afryka, Azja i Ameryka Południowa. Na bębnach ręcznych gra się zawsze podczas świąt, ceremonii, a w niektórych regionach także przy witaniu gości. Obok bębnów ręcznych towarzyszą im inne instrumenty muzyczne. Być może bębnów ręcznych używano nawet jako środka porozumiewania się w minionych latach. Dzięki ich prostocie i grze samymi dłońmi bardzo łatwo wydobyć z nich głośne dźwięki.

Jak działa bęben ręczny?

W bębnach ręcznych dźwięk powstaje przez uderzanie w membranę bębna, zwaną też naciągiem albo skórą. Występują w rozmaitych odmianach i rozmiarach — należą do nich bębny ręczne, bongosy, kongi, djembe, doumbeki i tamburyny — i są szeroko używane w wielu różnych stylach muzycznych na całym świecie.

Gra rękami to technika wykonawcza, a nie kategoria instrumentów. W zasadzie każdy rodzaj bębna może posłużyć jako bęben ręczny. Określenia „bęben ręczny” używa się czasem także jako synonimu „bębna obręczowego”, a więc bębna trzymanego w dłoni, w tym bębna z trzonkiem. Niektóre bębny ręczne są głośne, dzięki czemu wyraźnie słychać je jako instrument solowy ponad dużym zespołem perkusyjnym.

Różne rodzaje bębnów ręcznych

Bębny ręczne rozróżnia się według ich kształtów. Prostą postacią jest bęben obręczowy. Przykładami bębnów obręczowych są irlandzki bodhrán i tamburyn, który wywodzi się z zachodniej Azji.

Tamburyn to instrument muzyczny złożony z obręczy, wykonanej zwykle z drewna albo plastiku, oraz par małych metalowych brzękadeł zwanych „dzwonkami”. Dzięki tej cesze ma nieco inną budowę niż pozostałe bębny ręczne.

Kolejnym rodzajem bębna ręcznego jest bęben kielichowy. W Europie i w innych krajach najbardziej znanym przykładem jest djembe, jednostronny, obciągnięty skórą bęben z Afryki Zachodniej.

Djembe, czyli jembe, pochodzące pierwotnie z Afryki Zachodniej, to bęben kielichowy strojony sznurami, obciągnięty skórą, na którym gra się gołymi dłońmi. Według ludu Bambara z Mali nazwa djembe pochodzi od zwrotu „Anke djé, anke bé”, który oznacza „zbierzmy się wszyscy razem w pokoju” i opisuje przeznaczenie tego bębna.

Do bębnów rurowych należą kongi i bongosy, w gruncie rzeczy instrumenty afrokubańskie. W muzyce brazylijskiej najbardziej znanym tradycyjnym bębnem rurowym jest atabaque. Od lat 80. w Brazylii ważną rolę odgrywa stożkowy bęben.

Atabaque to długi, drewniany afrobrazylijski bęben ręczny. Tradycyjnie wykonuje się go z brazylijskiego drewna jacaranda. Membranę tradycyjnie robi się ze skóry cielęcej. Układ sznurów owijający się wokół korpusu mocuje metalową obręcz przy podstawie do membrany. Z powodu tego mechanizmu strojenia bęben bywa nazywany Atabaque de Corda'. Między tę obręcz a korpus wciska się drewniane kliny, a młotkiem napina się albo luzuje sznury, podnosząc lub obniżając wysokość dźwięku bębna.

Kolejnym z nich jest darbuka, instrument perkusyjny używany zwłaszcza na Bliskim Wschodzie i na Bałkanach. W darbuce występują dwa dźwięki, zwane dun i pojedynczym: pierwszy stanowi podstawę rytmu i uzyskuje się go uderzeniem w środek instrumentu, drugiego używa się głównie do ozdabiania i improwizacji. Darbuka to też rodzaj instrumentu perkusyjnego używanego na weselach, zaręczynach i uroczystościach obrzezania.

Może Ci się też spodobać: Bębny obręczowe z różnych kultur: lista ze zdjęciami