Ud İcracıları ve Farklı Müzik Geleneklerinden İsimler

Ud, Türk müziğinde ve Orta Doğu’nun çeşitli müzik geleneklerinde önemli bir yere sahiptir. Çalgının yapısı ve farklı türleri hakkında daha fazla bilgi için ud rehberimize göz atabilirsiniz.

Ud tekne, ses tablası, sap, burgular ve tellerden oluşan bir telli çalgıdır. Hem solo çalınabilir hem de şarkıcılara ve topluluklara eşlik edebilir. Bu yazıda Türkiye, Suriye ve Irak’tan ud icracılarını, ardından Osmanlı Yahudi müzik geleneğinden iki ismi tanıyacağız.

İlginizi çekebilir: Ud öğrenmeye başlamak için 5 neden

Türkiye’den Ud İcracıları

Türkiye’de ud icrasına farklı kültürel geçmişlerden gelen müzisyenler katkıda bulunmuştur. Burada ele aldığımız ud icracıları arasında Yorgo Bacanos ve Cevdet Kozanoğlu yer alıyor.

• Yorgo Bacanos (1900–1977): Türk müziğinde taksimleri, saz eserleri icrası ve şarkıcılara eşliğiyle tanınan ud icracısıdır. Müzisyen bir ailede yetişmiştir. Kayıtları, icra üslubu ve süslemeler üzerine yapılan çalışmalara kaynak olmaktadır.

• Cevdet Kozanoğlu (1896–1986): İstanbul’da doğmuş müzisyen, öğretmen, besteci ve çalgı yapımcısıdır. İstanbul Radyosu’nda, ardından Ankara Radyosu’nda ud çalmış ve Türk müziği eğitimine katkıda bulunmuştur. Yaşamı ve çalışmaları, Radyo Hatıralarım adlı anılarında da yer alır.

İlginizi çekebilir: SALA-07 Türk Udu

Suriyeli Ud İcracıları

Ud, Suriye’nin müzik yaşamında da önemli bir çalgıdır. Bazı Suriyeli ud icracıları çalışmalarını Türkiye’de sürdürmüştür:

• Halit Süleyman: Suriyeli ud icracısı ve müzik öğretmenidir. İHA’nın 2017 tarihli röportajında Suriye’de üniversitede ders verdiğini ve konserler düzenlediğini anlatmıştır. Aynı röportajda İzmir’e taşınmasını ve Suriyeli çocuklara müzik öğretmesini de ele almıştır.

• Alaa Alkhateb: İstanbul’da çalışmış Suriyeli ud icracılarıarasında yer alır. 2016 tarihli röportajında Humus’ta ud ve piyano eğitimi aldığını, ud ve müzik teorisi dersleri verdiğini ve 2015’te İstanbul’a taşındığını anlatmıştır. Aynı röportajda İTÜ’de yüksek lisansa kabul edildiğini, makamları araştırmak ve başka müzisyenlerle üretmek istediğini belirtmiştir.

Iraklı Ud İcracıları

Irak’ın zengin ud geleneğini tanımak için farklı sanatçıların kayıtlarını dinleyebilirsiniz. İşte iki Iraklı ud icracısı:

• Nasir Şemme (Naseer Shamma): Iraklı ud icracısı ve bestecidir. 1999’da Kahire’de Arap Ud Evi’ni kurmuş, 2017’de UNESCO Barış Sanatçısı unvanını almıştır. Müzik çalışmalarının yanında müzik eğitimi, çocuklar ve yerinden edilmiş kişilere destek için de çalışmıştır.
• Ali Hassan: Iraklı ud icracısıdır. Ruya Vakfı’nın 2013’te Venedik’teki Irak Pavyonu için duyurduğu resital programında Duraid Fadhil ile birlikte yer almıştır. Programda, geleneksel Irak müziğinden esinlenen düetler ve sanatçıların özgün besteleri bulunuyordu.

Bu iki isim, Iraklı ud icracıları arasından örneklerdir. Geleneği farklı dönemlerde ve farklı üsluplarla sürdüren daha pek çok müzisyen vardır.

Osmanlı Yahudi Müziğinden İsimler

Osmanlı Yahudi müziğinde makam geleneği, İbranice şiirler ve Ladino şarkılarla buluşur. Bu müziğin gelişimine çalgıcıların yanı sıra hanendeler ve besteciler de katkıda bulunmuştur:

• Haham Şelomo Ben Mazaltov: Besteci ve şair olarak Maftirim geleneğiyle ilişkilendirilen bir isimdir. Tülay Artan’ın araştırmasında, geleneğe göre Maftirim’in öncüleri arasında sayılır. Maftirim repertuvarında İbranice şiirler, Osmanlı müziğinin makam ve ezgileriyle seslendirilir.

• İshak Algazi: İzmir doğumlu hanende, hazan ve bestecidir. Türk müziği ve Sefarad Yahudi müziği geleneklerinde çalışmıştır. Kayıtları arasında sinagog müziği, dinî şiirler ve Ladino şarkılar bulunur. Repertuvarı Yahudi dinî müziğini ve Türk müziği eserlerini kapsar.

İlginizi çekebilir: Elektro Ud Nedir, Nasıl Çalınır?